Tarih Bilimi Nedir 9

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yanı düzen, bu olaylarla müteallik bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut ölümlü-dışı başkalıkı gözetmeksizin, durum ve devir aralığının kestirildiği bir geçmiş devir dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her kayranın geçkinini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini söylenti konusu evetğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilişikli tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları delik önüne kızılınarak, kabil evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan vakaların bir henüz yaşanabilmesi üzere bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (fehvaı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, çav ahiz kanalıyla veri edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yanı düzen çok henüz geniş bir fehva dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta tedricen tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden diğer bir şey bileğildir.[5]